พอปล่อยวางกาย จิตใจก็จะพ้นจากความทุกข์

จิตเป็นกุญแจของการปฏิบัติ การปฏิบัติต้องช่วยตัวเอง ครูบาอาจารย์บอกได้แต่ทาง การเดินทางต้องทำด้วยตัวเอง ทำเล่นๆ ก็ไม่ได้อะไรดี ภาวนาอยากพ้นทุกข์ อยากได้มรรคผลนิพพานในชีวิตนี้ ต้องตั้งใจให้เด็ดเดี่ยว ถ้าทำแบบสมัครเล่น นึกอยากจะทำก็ทำ ขยันแล้วก็ทำ ขี้เกียจแล้วก็เลิกอะไรอย่างนี้ ไม่ได้กินหรอก เหมือนพายเรือทวนน้ำ น้ำไม่ใช่น้ำธรรมดา น้ำเชี่ยว กระแสของกิเลสมันเชี่ยว เราพายเรือทวนน้ำ เราก็อดทนพายไปเรื่อยๆ อย่าหยุด หยุดเมื่อไหร่ก็ถอยหลัง ก็ถูกน้ำพัดพาไป คนที่ปฏิบัติแล้วก็ได้ผล อิ่มอกอิ่มใจ พ้นทุกข์ไปเป็นลำดับๆ เขาอดทนทั้งนั้น พวกทำบ้างไม่ทำบ้าง ไม่ได้ผลหรอก จะเป็นพระหรือเป็นโยมก็ต้องใช้หลักอันเดียวกันนี้ คือสู้ไม่เลิก สู้แล้วถอยๆ ไม่มีวันชนะ ความเด็ดเดี่ยวมุ่งมั่นสำคัญมาก พอเด็ดเดี่ยวมุ่งมั่นแล้วก็พากเพียรภาวนาไป อดทน มีอุปสรรค ระหว่างทางหลายอย่าง บางทีก็มีสัตว์ร้ายมาดักอยู่ในแม่น้ำอะไรอย่างนี้ มีจระเข้อะไรอย่างนี้ บางทีก็มีสิ่งสวยๆ งามๆ อยู่ริมตลิ่ง เราถูกจับเอาไว้ ถูกดักเอาไว้ สู้ไม่ได้ แพ้ ที่สังสารวัฏมันยาวเพราะว่าเราเดินไปข้างหน้าแล้วก็ถอยหลัง เดินไปข้างหน้าแล้ว ก็ถอยหลัง สังสารวัฏถึงยาวไ...